Etkileşimli işlem, bilgisayar sisteminden terminaller aracılığıyla hizmet alan kullanıcıların işlettikleri komutlara, sistemden yalnız yararlanıyormuşcasına hızlı yanıtlar alabildikleri bir işlem türüdür. Etkileşimli işlem ortamında çalışan herkesin tanık olabileceği gibi, sistemin çok yüklü olduğu (örneğin sistemden yararlanan kullanıcı sayısının aşırı arttığı) durumlarda terminallerden girilen komutlara alınan yanıtlar, tek başına kullanım izlenimini silecek biçimde gecikebilmektedir. Etkileşimli işlemde, sistemin yanıt süresine bir üst sınır konabilmesi durumunda yapılan işlem türüne gerçek zamanlı işlem denir. Burada söz konusu üst sınır, doğal olarak saniyeler/milisaniyeler düzeninde düşünülmelidir.

Gerçek zamanlı işlem, terminaller aracılığıyla hizmet alınan çok kullanıcılı bilgisayar sistemlerinden çok, yanıt süresinin üretilen hizmetin nitelik ve güvenliği yönünden çok kritik olduğu, endüstriyel süreç denetimi gibi özel uygulamaların yapıldığı bilgisayar sistemlerinde kullanılan bir işlem türüdür.

Bu tür bilgisayar sistemlerinde, terminallerden girilen (sunulan) hizmet komutları yerine ısı, basınç, debi algılayıcıları gibi elektronik ölçüm birimlerinden sisteme dolaysız ulaşan ölçüm ve uyarılar sözkonusudur. Bu ölçüm ve uyarıların gerektirdiği (vanaların açılıp kapanması, alarmların kurulması gibi) güdümler sistemin yanıtlarını oluşturmaktadır. Yanıt süresi dendiğinde bu tür denetim nitelikli eylemlerin yerine getiriliş hızı anlaşılmalıdır. Buradan, sistem yanıt hızının, niçin bir üst sınırla garanti altına alınan kritik bir değer olduğu daha kolayca anlaşılacaktır.

Gerçek zamanlı işlem, genelde, çok görevli işlemle birlikte anılan bir işlem türüdür. Zira çok görevli işlem, gerçek zamanlı işlemin gerçekleştirilmesinde başvurulması gereken bir yöntemdir. Gerçek zamanlı uygulamalarda, işlemler çoğu kez, sisteme dış ortamdan gelen uyarılarla ele alınırlar. Bu uyarıların her biri için bir ya da birkaç görev tanımlanır. Bu görevler, ilgili oldukları uyarıların yanıt sürelerine dayalı öncelik sırasında ana işlem birimine anahtarlanırlar. Uyarılarla ilgili görevlerin kolayca tanımlanabilmesi ve tanımlanan bu görevlerin önceliklerine göre ana işlem birimini paylaşmaları çok görevli işlem ortamını gerektirir. Bu nedenle gerçek zamanlı işlem, genellikle çok görevli işlemle birlikte anılır ve gerçekleştirilir.

Gerçek zamanlı nitelemesi çoğu kez çevrim içi deyimi ile aynı anlama gelecek biçimde kullanılır. Çevrim içi, bilişim uygulamalarında verilerin sisteme sunuluş biçimini tanımlayan bir terimdir. Eğer işlenecek veriler bilgisayar sistemine dolaysız ve aracısız bir biçimde aktarılıyor ise yapılan uygulamanın çevrim içi bir uygulama olduğu söylenir.